zondag 29 maart 2020

Wat ik mis - Coronamijmeringen


  1. Mijn vroeg koffietje op het terras van Den Engel wanneer ik op een groepje wacht dat een stadswandeling bij me heeft gereserveerd.
  2. De gezellige korte babbeltjes met de medewerkers van de infobalie Visit Antwerpen.
  3. Het gezwaai van de winkeliers die ik dagelijks passeer op weg naar de Grote Markt.
  4. De wandelingetjes met mijn man om ergens iets te gaan eten, drinken, snoepen, ...
  5. Een uurtje vóór mijn geplande rondleiding in de Zoo al naar binnen gaan en genieten van de rust, planten, bloemen en vooral dieren, zo in mijn eentje.
  6. Onverwacht binnenvallen bij het Plantin Moretus museum om mijn vader die daar drukdemonstraties geeft mee te nemen voor een terrasje.
  7. Lekker uit gaan eten.
  8. Mijn atelier klaarzetten voor een chocoladeworkshop voor een tof groepje dat een teambuilding komt volgen.
  9. Vals meezingen met de live pianomuziek bij Thomas in Think Jazzy onder het genot van een wijntje of twee.
  10. Een zonsondergang zien vanop het dakterras van het MAS.
  11. Aperitieven op vrijdagnamiddag op het Theaterplein met 'de Bende van Ellende', ons vriendengroepje.
  12. De blik van mijn favoriete straatmuzikant wanneer ik halt hou om hem goeiendag te zeggen en een paar munten in zijn hoed gooi (die met zijn klarinet, meestal te vinden op het Conscienceplein).
  13. Het geblaas van een luide hoorn wanneer een cruiseship feestelijk wordt onthaald of vertrekt.
  14. De exotische markt op het theaterplein op zaterdag. 
  15. Een aperitivo bij Ci Piace.
  16. Een glaasje bubbels met een heerlijk gebakje van Delrey bij Salon de Thé Claude.
  17. Tussen twee stadswandelingen een frietje steken bij Max, Frituur Suikerrui of Number 1.
  18. Gaan snuisteren op de rommelmarkten van Goe Gekregen in het Stadspark of op het Theaterplein.
  19. Een concertje doen in de Roma.
  20. De mensenmassa in de Kloosterstraat op zondag.
  21. Een filmke meepikken in de Cinema op het Mechels Plein.
  22. Een lekkere soep in de Take Five minutes in Paris.
  23. Filosoferen bij St Simonne voor, tijdens of na een zondagconcert.
  24. Voor de honderdduizendste keer, maar even enthousiast, aan een groep zakenlui of toeristen het verhaal van Brabo en de reus vertellen en het gezelschap daarna een Antwerps Handje aanbieden van Bastin.
  25. Gaan brunchen.
  26. De gezichten zien van de deelnemers aan mijn chocoladewandeling wanneer we die eindigen bij the Chocolate Line in het imposante Paleis op de Meir.
  27. Een koopje doen in de Kringwinkel.
  28. Tussen allemaal Italianen zitten aan één van de 3 tafeltjes voor een lekkere lunch bij Take Out Cuore di Puglia.
  29. Zwaaien naar Maureen om 10h wanneer ze de ramen van haar Vermoeid Model nog maar eens aan het wassen is terwijl ze pas om 16h open gaat. Elke dag.
  30. Een Choufke (of twee) gaan drinken in de Duifkens met de klasgenootjes na onze avondles Italiaans op maandag en waar de garcon onze drankjes komt brengen nog voor we besteld hebben.
  31. Zwaaien naar Bruno die op het terras van het cafeetje van zijn dochter zit met een espresso.
  32. Ergens gaan ontbijten.
  33. In een cafeeke binnenvallen op de Vrijdagmarkt en er alleen maar bekenden zien.
  34. Mijn verjaardag vieren met vrienden.
  35. Een nieuw winkeltje met hebbedingen ontdekken in de binnenstad.
  36. Een oude bekende tegenkomen op de Meir, Groenplaats, Marnixplaats, Suikerrui of aan het Willemdok.
  37. Afspreken met vriendinnen om iets te gaan eten of drinken, maakt niet uit als we mekaar maar kunnen zien.
  38. Mijn klanten.
  39. De lichtjes van de Schelde.
  40. Een straatmuzikant met mobiele piano.
  41. Alle knuffels, kussen, handshakes, highfives, ... van en met vrienden.
  42. Meezingen met de buscauffeuse op bus 22.
  43. Krantje lezen op café.
  44. Int laat binnenvallen bij de Piano Bar.
  45. De woensdagmorgen koffieklatchen met de American Women's Club.
  46. Mijn leveranciers.
  47. Jorge met zijn knalgele helm en dito vestje op de fiets die me in de hoerenbuurt toeschreeuwt terwijl hij levensgevaarlijk begint te zwalpen wanneer hij enthousiast naar me zwaait "Hola signorita Carolina, che tal?"
  48. Een garnaalkroketje bij de Fish à Gogo.
  49. De bekende onbekende Antwerpenaars die ik elke dag tegenkom van restaurants, bars, musea en winkels; Elle Fleur, Peerdestal, Barbel, De Krak, het Rubenshuis, Denise van het Stadhuis, Joke van Nello, Bourla restaurant, Armen Duvel, Ilse van Elisa, Lizzie, de roepers van de Vrijdagmarkt, de verzorgers in de Zoo
  50. ...
Ik mis jullie :(


Dat het maar snel voorbij gaat, dit pandemietje ...





vrijdag 27 maart 2020

Coronakrapuul - Coronamijmeringen

Aan creativiteit mankeert het ons niet tijdens deze crisis. Het ene na de andere nieuwe woord wringt zich moeiteloos in onze dagelijkse woordenschat.
Zo lijst Toon den Boon nieuwe woorden op in zijn 'Coronawoordenboek'.
Er zitten er een paar leuke bij, waar zelfs geen verklaring bij nodig is.

'Coronahamstereren' is er zo eentje van. Of 'anderhalvemeterpolitie'. Een hele mooie vind ik persoonlijk 'balkonsolidariteit' en 'raamzwaaien'. Nog zo eentje is 'zorgapplaus' waar ik elke dag trouw om 20h aan deelneem vanop onze eerste verdieping.

Ik ga nog lang last hebben van de 'coronakilo's' die er gestaag bij komen met slechts 800 à 1.000 stappen per dag in plaats van mijn gebruikelijke 11 tot 15.000. Ik heb trouwens nog een suggestie voor Toon, 'e-piritief', wat ik straks weer ga doen met mijn vriendjes. Lekker lullen met zijn zevenen bij een glaasje cava of pintje, in deze dagen niet op één van onze favorietje terrasjes in Antwerpen, maar veilig achter het scherm van onze gsm of tablet tijdens een videochat.

Van sommige woorden word ik boos, erg boos. En ik hoop uit ganser hart dat 'coronakuchers' of onmensen die zich verlagen tot 'coronahoesten' zeer, maar dan ook zeer zwaar worden aangepakt; Celstraf, boetes, taakstraffen, ... Het kan niet streng genoeg zijn. 'Coronakrapuul' ga ik ze noemen, nog een tip voor Toon.


Want we weten het ondertussen wel, hoop ik, en nog steeds worden ze ondergewaardeerd. Zorgverleners, en dienstverleners, allemaal.

De politie, vuilnisophalers, medewerkers van supermarkten, bakkers, kruideniers, postbodes, chauffeurs en machinisten, brandweerlieden, doktors, verplegers, en iedereen nu actief in een ziekenhuis, zorgcentrum, opvangcentrum, ... Ik heb er ongetwijfeld een hoop overgeslagen.

Koester ze, bescherm ze, dank ze.
Tot straks bij het 'corona-applaus'?


donderdag 26 maart 2020

Stille stad - Coronamijmeringen

Sinds 14 maart zijn in België alle cafés, bars en restaurants gesloten nav. de corona-outbreak. We waren er redelijk snel bij, toch zeker vergeleken met het Verenigd Koninkrijk en Nederland die pas een week later in actie schoten, of Zweden en Denemarken waar alles nog zijn gewone gangetje gaat.
Een paar dagen later werd aangekondigd dat alle scholen dichtgingen, en alle niet-noodzakelijke winkels moesten sluiten. Bleven over, voedingswinkels, supermarkten, apothekers en dierenspeciaalzaken. Op een paar onnozelaars na, worden alle maatregels netjes gevolgd. En nu maar afwachten of het resultaat oplevert.
Tot en met gisteren, 25/3, hebben we 6230 geregistreerde besmette personen en helaas 220 slachtoffers.

Elke dag, met bang hart, wachten miljoenen aardbewoners op de cijfers die meedogenloos op ons worden afgevuurd. Italië heeft 7.500 dodelijke slachtoffers, dat is niet te vatten. Zevenduizend en vijfhonderd doden, op enkele weken tijd. De situatie is daar nog lang niet verbeterd sinds ik er de laatste keer over schreef, amper een week geleden.
Spanje heeft ondertussen ook al meer dan 4.000 doden. Vierduizend.
In Madrid is een ijspiste omgetoverd tot tijdelijk mortuarium omdat de crematoria niet kunnen volgen, en zo krijgt de feeërieke naam 'Palacio de hielo' een macabere duiding.

Als een gemene speling van het lot zijn het prachtige dagen hier in Antwerpen. Alsof er helemaal geen virus rondraast en wereldwijd slachtoffers maakt.
We hebben weer terug 12 uur daglicht op een etmaal, de zon straalt volop en de blauwe lucht is nog nooit zo mooi blauw geweest als nu, nu ze niet ontsierd wordt door rookstaarten van de duizenden vliegtuigen die anders het kleurpatroon van het luchtruim verstoren. De lente is altijd al één van mijn favoriete seizoenen geweest. Alles komt weer tot leven, de vogeltjes fluiten, blaadjes komen aan de bomen, ik ben op 23 maart geboren, een lentekind.

Maar we houden ons gedeisd, hier in ons huisje in Antwerpen centrum, mijn man en ik, met onze drie katten, wij blijven in ons kot. We hebben voldoende bezigheden; ik ben zelfstandig en heb mijn zaak moeten sluiten, dus ben volop bezig met het invullen van paperassen en administratie om te kijken in hoeverre ik kan terugvallen op de steunmaatregelen die ons land voorziet, mijn man schrijft en dat doet hij nu heel der dagen, en we hebben voldoende vooraad in huis om lange tijd te overleven.

Ik heb dat al heel mijn leven gehad, een lichte vorm van hamstergedrag. Als ik nog maar drie liter melk in huis heb, krijg ik het al benauwd. Minder dan zes WC rollen op voorraad? Ik slaap er slecht van. Met het resultaat dat wij wel tegen een beetje lockdown kunnen, en sinds de aankondiging ervan zijn we zelfs amper boodschappen gaan doen. Ik heb shampoo tot november en flessen wijn of bubbels tot nieuwjaar.

Toch moet ik er af en toe uit, een broodnodige frisse neus, en om de andere dag maken we met ons twee, mijn man en ik, een korte wandeling.
Gisteren bracht die ons wat verder dan anders. Nu het zo rustig is op straat, wil ik met Bowie gaan wandelen. Bowie is onze 3 of 4-jarige adoptiekat die we in de zomer van 2018 uit het asiel hebben gehaald, en een ondernemend beestje, Uni (samen met Bowie geadopteerd maar anderhalf jaar jonger) en Tapa, die woont al dik 15 jaar bij ons, doen we er zeker geen plezier mee, maar van Bowie heb ik grote verwachtingen.

Dus wij trokken richting Theaterplein naar Dierenspeciaalzaak De Pauw, maar die hadden geen geschikte tuigjes voorradig.
Het was fijn een open winkel te zien, en even te kunnen kletsen met de verkoopster die ik ondertussen al vele jaren ken.

Hoe anders was het een beetje verder, op de Meir, op een zonnige woensdagmiddag. En toen drong het pas echt tot me door. Hoe stil het hier niet was, en hoe leeg. Op een moment dat je hier anders over de koppen zou moeten kunnen lopen. Ook Nello en Patrache aan de Antwerpse kathedraal konden ongestoord verder blijven dutten.


Vanmorgen las ik in de krant dat het heel slecht gaat met New York. Met het chauvinisme van een echte Antwerpenaar, heb ik altijd een zwak gehad voor New York omdat ik deze twee steden vergelijkbaar vind. Ja, lach me maar uit, toch is het zo.
In de volledige Verenigde Staten zijn tot en met gisteren, 25 maart, zo'n 65.000 besmette mensen geregistreerd en daarvan leven er 30.000 in New York!!! 285 zijn er al aan bezweken en de ziekenhuizen kreunen. Bewoners worden aangemaand thuis te blijven, alle Broadway shows zijn tijdelijk geschorst en theaters gesloten. Bars en restaurants sluiten, op eigen inititatief, daar is helaas niet zo'n goed netwerk dat ondernemers ondersteund zoals hier en is het ieder voor zich. Vreselijk.

The city that never sleeps wordt stil, net als de onze.
We duimen dat het virus afgeremd kan worden, gestopt en genezen, dus allemaal, alsjeblieft, #flattenthecurve, #blijfthuis, #stayhome
En hopelijk hebben we binnenkort beter nieuws.
Start spreading the news!

maandag 23 maart 2020

Jarig zijn ten tijden van crisis - Coronamijmeringen

De ram-vrouw werd in één van de boeken die ik vroeger verslonden heb, Zonneklaar, van Linda Goodman, beschreven als een wervelwind, ondernemend, druk, bezig, harstochtelijk en passioneel.

Toen ik in dat boek hetvolgende las: "Scarlett O'Hara (uit gejaagd door de wind) is de typische exponent van de door mars beheerste,vrouwelijke ram.", was dat het grootste compliment dat ik me kon bedenken, Scarlett is mijn heldin, en de Amerikaan die ik ooit ontmoette aan het graf van John F. Kennedy en waar ik een paar dagen mee ben opgetrokken in Washignton DC die me later in een brief er fijntjes op wees dat Scarlet een egocentrische bitch was en dat hij vond dat ik veel meer weg had van Melanie Wilkes, heeft daarna nooit meer iets van me gehoord.

Voor wie de ram-vrouw beter wil leren kennen, klik hier. Het kan tegenvallen, u bent gewaarschuwd, you're not messing with her:


Maar ik ben dus jarig vandaag, en ik vind het verschikkelijk.
Niet dat ik jarig ben, ik houd van verjaardagen, het is mijn favoriete dag van het jaar, of week, want mijn verjaardag duurt elke keer minstens vijf dagen, maar ik vind het verschikkelijk dat ik jarig ben tijdens deze corona crisis, terwijl iedereen binnen moet blijven, en cafés en restaurants gesloten zijn. Een drama!!

Vanmorgen werd ik wakker om 6h en trok troosteloos naar de living. Mijn man, het is een schat, en ik zie hem graag, al 23 jaar lang, nou ja, 22 jaar, 11 maanden en 20 dagen om correct te zijn, maar hij is er het type niet naar om de living vol te hangen met ballonnen, rozenblaadjes over mijn pad te strooien of verzoeknummertjes aan te vragen op locale radiozenders, maar hij heeft zijn momenten.
Nu de poetsvrouw niet meer komt, ja, Corona, zo heet ze niet, maar dat had u al wel door zeker, heeft hij gisteren het hele huis gestofzuigd, het bed verschoond, aan de kassa van de Cru heeft hij me verrast op een prachtig bosje tulpen en hij stond erop de volledige rekening te betalen, ook mijn dure kaas, en gedurende de hele dag zal hij af en toe luid 'Happy birthday to you' brullen maar ik wist gewoon dat mijn living er vanmorgen net zo uit zou zijn als gisteren met dan het verschil dat hij was gestofzuigd.

Ik opende mijn tablet en had 4 verjaardagswensen - begrijpelijk gezien het onmenselijke uur, maar wij hebben drie katten, en die willen eten dus maken me wakker om half 6.

Ik slaakte een diepe zucht en voelde een klein beetje zelfmedelijden naar boven borrelen.

Maar kijk, we zijn 12 uur later, en deze verjaardag wordt er ondertussen eentje om nooit meer te vergeten. De verjaardagswensen stromen binnen
en de deurbel heeft hier niet stilgestaan.

Mijn nichtje was op de fiets gesprongen en bracht 2 heerlijke maaltijden , een buurvrouw bracht een serenade met ballon eén rol WC papier, haha!!

En bloemen dat ik heb gekregen, bloemen! Van mijn man, schoonfamilie, en zelfs van de bloemiste zelf omdat ik de laatste tijd wat boeketten bij haar had besteld en ze me dankbaar was :)


Helemaal leuk zijn de cadeaubonnen!! Zo kan ik 'post-corona' al zeker enkele wijntjes drinken bij Think Jazzy met mijn vrienden Harco en Isabelle. Met mijn vriendinneke Dorian pizza eten bij Nicoletta, en mijn hubby gaf me een leeg schriftje waarin elke pagina staat voor een bon naar keuze, en ik kijk er al naar uit om vele middagen, avonden, met hem op stapt te gaan. Ik krijg het zeker vol, dat boekje!!!

Maar er één ding is waar ik bang voor ben is het niet zelf ziek worden van Corona (ik ben immers een ram-vrouw remember?). Voorlopig ben ik ook niet bang dat mijn vader het krijgt, die blijft netjes in zijn kot.
Nee ik ben bang dat veel van mijn vriendjes het lastig gaan krijgen, de zelfstandige ondernemers met de leuke bars, restaurants, en andere zakelijke initiatieven, ...

Mijn verjaardagscadeaulijstje was dan ook een oproep naar cadeaubonnen waarbij ik het bedrag verdubbel, en de schenker mee ga nemen.
Mijn bonnenboekje gaat van pas komen.

Zometeen staat er nog een verjaardagschat op stapel met mn facebookvriendjes, een e-peritief met mijn vriendengroepje de Bende van Ellende, en om 20h gaan we weer met potten- en pannendeksels kabaal maken om de zorgverleners een hart onder de riem te steken.

Wat een mooie verjaardag.

zaterdag 21 maart 2020

Semini, we hebben je nodig! - Coronamijmeringen

Het is de eerste dag van de lente, en het is zaterdag, en ik ben bijna jarig!!
In een parallel universum zat ik nu allang op een terrasje op de Grote Markt nadat ik genoten had van de jaarlijkse Seminiviering, al dan niet in het gezelschap van een groepje binnen- of buitenlandse toeristen in mijn hoedanigheid als stadsgids, en met een Bolleke in mijn handen. Het lot, oftewel Covid-19, heeft daar dit jaar anders over beslist.

Voor degenen die Semini niet kennen, Semini is een halfgod die aangeroepen kon worden in geval van, hoe zal ik het noemen, vruchtbaarheidsproblemen. Jonge bruidjes, die niet snel genoeg zwanger werden, gingen 'een kindje afsmeken'. Zijn beeld (of wat er van over schiet) hangt nog steeds boven de toegangspoort aan het Steen, dat momenteel verbouwd wordt tot visitor's center.


Elke eerste zaterdag van de lente, dus toevallig dit jaar vandaag, organiseert AKSIE een grote Seminiviering, behalve dit jaar.
En dat is heel erg jammer, want we kunnen Semini nu meer gebruiken dan ooit. Check de website maar eens van AKSIE voor deze toepasselijke omschrijving:
SEMINI, (soms ook wel eens 'God Jumenas' geheten), is het zinnebeeld van de levenskracht en de creativiteit van de Antwerpenaren. Zij noemen zich dan ook met fierheid SEMINI'S KINDEREN.

Nu heeft Semini blijkbaar een grote helper, Stad Antwerpen, die alles uit de kast haalt om haar ondernemers te steunen. Een ketting is maar zo sterk als haar zwakste schakel, en we moeten beseffen dat heel veel troeven van Antwerpen in handen zijn van ondernemers.


Als gids hoor ik zo vaak van (vooral) Nederlandse klanten, hoe leuk het hier wel niet shoppen is. Kleine bijzondere winkels, met een zeer persoonlijk en uniek aanbod. Toffe bars en bruine kroegen, leuke aparte restaurants met verscholen terrasjes, bierkelders, een sprµeakeasy, ... lekkere aparte gerechten op de kaart vanuit alle windstreken, ja niet moeilijk in een stad met 173 verschillende nationaliteiten, kortom, een paradijs voor levensgenieters.

Sinds gisteren zijn onze grenzen gesloten. Toeristen zijn niet meer welkom, dit om de verspreiding van het virus zoveel mogelijk in te dijken en terug te dringen. Het zijn drastische maatregelen die in meerdere landen in de wereld worden genomen. Met pijn in ieders hart.

Maar dat betekent niet dat jullie toeristen, Antwerp lovers, dagjesmensen, Antwerpen moeten missen.

Er is een ongekende golf van solidariteit op gang getrokken, en de ondernemers van Antwerpen, rekenen op jullie hulp.
De shop'oholics kunnen terecht op deze geweldige site, een e-shop met de leukste Antwerpse winkels.

En de Bourgondiërs onder ons hoeven ook niet te panikeren. Dankzij de site Dinnergift kunnen jullie nu al een voucher kopen om na de coronacrisis heerlijk te komen eten in Antwerpen.
Wacht niet af, stel dit niet uit, op deze manier krijgen de restaurateurs al wat centen binnen, centen die ze broodnodig hebben om hun zaak draaiende te houden.

Ik val buiten beide categorieën. Ik heb geen winkel, noch een horecazaak, maar mijn chocoladeatelier is ook gesloten, en stadswandelingen kan/mag ik momenteel ook niet geven. Daarom verkoop ook ik cadeaubonnen, voor een chocoladeworkshop in mijn eigen atelier. Ik stuur de bon op per post, na ontvangst, van betaling, en je maakt er niet alleen mij heel blij me, maar ook de persoon aan wie je de bon schenkt.

De Seminiviering, en mijn verjaardagsfeestje, gaan dit jaar niet door. Maar we laten de pret niet drukken. Zet alvast zaterdag 27 maart 2021 in jullie agenda, dan vieren alle strijdlustige, levenskrachtige en ondernemende Antwerpenaren, het grote Semini feest!


Photocredits: Erwin De Maeyer

vrijdag 20 maart 2020

Rituelen - Coronamijmeringen

Vorige week dacht ik nog dat ik vandaag eerst uitgebreid in bad zou gaan, me dan mooi zou optutten, en in een wolk van mijn favoriete parfum in mijn meest feestelijke jurk naar het plein zou trekken waar ik vandaag, 20 maart, een verjaardagsdrink ging houden met mijn vriendinnekes. Mooi op tijd, want ik ben pas op 23 maart jarig, aanstaande maandag, en een maandag is niet echt een geschikte dag om feest te vieren vond ik.

In plaats daarvan hang ik op de bank, in een gemakkelijke broek, met elastiek in de taille, mijn haar in een knotje en amper opgemaakt. Ik zit met mijn tablet op schoot en schrijf dit.

Corona, jullie weten het al hè. Zoveel mogelijk thuis blijven, bars en restaurants zijn gesloten, etc, etc.
Ach, een verjaardag kun je verplaatsen, en of ik die nu twee dagen van te voren vier, of drie maanden later, plezant zal het wel worden. Dat geldt ook voor huwelijken, doopfeesten, een huwelijksverjaardag, bedrijfsfeestje of een reünie. Jammer van eventuele betaalde voorschotten. Hopelijk krijg je wat terug.

Veel erger zijn die zaken die niet uitgesteld kunnen worden. Zoals begrafenissen.
In Italië stapelen de lijkkisten zich op als kartonnen dozen op de Meir elke maandagavond, luttele uren voor ze opgehaald worden door de vuilkar. Crematoria draaien op volle toeren en de kistenbouwers kunnen de bestellingen niet volgen.

Een uitvaart mag in deze Coronatijden enkel bijgewoond door familie in de eerste graad, (pleeg)ouders, kinderen, broers of zusters, partner. Verder niemand. 'Het zou er gezellig aan toe gaan' grapte ik nog tegen mijn partner gisteren; 'Als ik morgen doodval, lopen alleen mijn vader en jij achter mijn kist. En een koffietafel mag ook al niet.' Maar ik lach niet meer. Ik ben bloedserieus.

Elke dag zie ik overlijdensadvertenties in de kranten zoals vandaag die van Jeanne Hertelmans. Eén maand geleden 98 geworden met ongetwijfeld een grote schare kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen en wie weet nog meer. Maar de advertentie meldt "Gezien de huidige leefomstandigheden zal de uitvaartliturgie in intieme kring plaatsvinden". Of die van Harry Schuddinck, net 90 geworden met "Door de maatregelen in verband met het coronavirus zien wij ons genoodzaakt om in intieme familiekring afscheid te nemen van Harry". Voor Johnny Voners is er zelfs geen advertentie, en de uitvaart plechtigheid wordt geheim gehouden.

Een begrafenis is het ultieme beschavingsritueel. De overledene heeft er niets meer aan, om voor de hand liggende redenen, maar de nabestaanden des te meer. Een uitvaart helpt je een plaats te geven aan het drama, het verlies van iemand die je dierbaar is. Of dat nu in een kerk is, of in een crematorium, op het strand, op een boot of in een bos, je volgt en voert oeroude rituelen uit om voor jezelf, en ook voor anderen, duidelijk te maken hoe belangrijk die persoon, die je nu voor altijd moet missen, voor jou is. Is geweest. En zal blijven.
Met foto's, filmpjes, gedichten, zelf geschreven teksten en een bidprentje maak je een belevenis van dat laatste moment samen.
En dan ben je blij met steun. Met de aanwezigheid van familie, vrienden, collega's. Ik weet nog precies wie er allemaal was op de uitvaart van mijn moeder in augustus 2016, en ik zal dat nooit vergeten.

Ik mag er niet aan denken als we daar nu voor hadden gestaan, helemaal alleen, rap rap papieren invullen, tranen drogen en naar huis, in quarantaine.
Ik wens daarom alle mensen die nu in zo een vreselijke situatie zitten, die nu geen foto's aan het selecteren zijn "Kijk eens hoe goe ons moe hierop sta?", "Ziedier, weete da nog, die dag aan zee?", die geen filmpjes aan het monteren zijn met lievelingsliedjes van hun oom, zus, vader, oma, ... die geen passend tekstje aan het zoeken zijn voor op het prentje "Zeg, zouden we er niet wat meer bestellen, hij kende veel volk he?", heel, heel veel sterkte toe en ik hoop dat ze het later kunnen verwerken. Met een uitgestelde koffietafel, of met een bezoek met familie en vrienden aan een mooi kerkhof.


Het klinkt misschien raar, maar wanneer ik op vakantie ga, en dan liefst van al in Italië (dat al ik met pijn in mijn hart voorlopig even moeten uitstellen), bezoek ik daar al eens een kerkhof.
Het laatste waar ik geweest ben, was het Cimitero Monumentale di Staglieno in Genua, Eén van de grootste kerkhoven van Europa, één vierkante kilometer vol liefde en verdriet. Net als de dood, maakt dit coronavirus geen onderscheid. Of je nu rijk bent of arm, of je nu de Taj Mahal laat bouwen om je geliefde te eren, een handgeschreven Post-it tot het einde der dagen aan je koelkast laat hangen, of een foto in je portefeuille bewaart.
Afscheid nemen, en je geliefden herdenken, is essentieel. Doe dat nu, en later. Dat verjaardagsfeestje of dat communiefeest, dat halen we nog wel in.

(Hoe schrijnend het er aan toe gaat in Bergamo, lees je hier)


donderdag 19 maart 2020

Vreemde tijden - Coronamijmeringen

Het zijn inderdaad vreemde tijden.
Ik heb vandaag een groenten- en fruitbox laten afgeven bij mijn vader voor vaderdag (geweldig initiatief van Mr Green) en een echte aanrader. Tx Geoff!
Het is eens wat anders dan een fles whisky.

Het coronavirus hoeft ondertussen geen introductie meer, het heeft zowat heel de wereld in de ban, maar stel dat a) de wereld er aan kapot gaat en over enkele tienduizenden jaren terug intelligent (nouja) leven ontstaat, en het enige dat ze terugvinden is mijn blog of b) u bent een Nederlandstalige deelnemer aan het Duitse Big Brother en weet echt inderdaad nog niets, het coronavirus is een virus dat eind vorig jaar uitbrak in China en ondertussen in een moordend tempo over de hele aardbol raast. Meer dan 200.000 besmettingen, 8.000 doden, het zwaarst getroffen in Europa zijn Italië en Spanje.
Maar er is licht aan het einde van de tunnel. In Wuhan, waar het voor het eerst is vastgesteld, zouden sinds vandaag geen nieuwe besmettingen meer zijn genoteerd.

Hier in België, en ook dus in Antwerpen, mijn thuisstad, zijn strenge maatregelen getroffen. Cafés en restaurants zijn gesloten sinds vrijdag de 13e. Niet essentiële winkels zijn dicht, scholen (er is wel opvang), sportclubs, … noem maar op, allemaal gesloten tot minstens 5 april. Mensen worden met aandrang verzocht om thuis te blijven. Je mag enkel naar buiten met gezinsleden waarmee je onder één dak woont, en dan enkel voor noodzakelijke verplaatsingen. De bedrijfswereld ligt plat, ik heb mijn zaak ook moeten sluiten, hele luchtvaartmaatschappijen houden hun vloot aan de grond, festivals worden afgelast en reisorganisatoren zetten alles op alles om gestrande passagiers terug te krijgen,kortom, het doet lelijk.

Onder druk laten mensen hun ware aard zien. Goede mensen worden beter. Ik laat je de rest maar zelf aanvullen.

Een enorm probleem is hamstergedrag. Mensen slaan massaal WC papier in. Ja, je leest het goed, ik her haal het nog even, ook voor de mensen uit categorie a) en b) hierboven, WC PAPIER!!!!
En droge voeding. Rijst, pasta, je kent het wel. Op de laatste dag voor de lockdown stonden mensen tot 3 uur lang aan te schuiven aan een supermarkt om WC papier te kopen. Tot drie uur lang. TERWIJL DE SUPERMARKTEN GEWOON OPEN BLIJVEN!!! Ik was allang blij dat ik een paar weken terug bij de Colruyt een flinke voorraad wijn was gaan inslaan, ik ben lekker thuis gebleven met een boek op mijn terras.
Als over 3 weken mijn WC papier op is, ga ik gewoon een pak halen om de hoek.

Wat is nu het grootste probleem van dit hamsteren? Dat mensen die het echt nodig hebben, diegenen die aan het einde van hun werkdag nog snel wat boodschappen gaan doen, voor lege rekken komen te staan. En dan heb ik het over alle onmisbare dienst- en zorgverleners. Dus stop met dat hamsteren, echt, ik meen het. Ik heb er zelfs een ludieke actie rond bedacht. Teken de petitie tegen het hamsteren maar met Eerherstel voor de hamster!

Gelukkig ontwaar ik in de lelijkheid ook schoonheid.
Jongeren ontwikkelen appjes om ouderen in de buurt te gaan helpen. Of om op te passen op kleine kinderen. Boodschappen te gaan doen voor mindervaliden of met hondjes te gaan wandelen. Een meisje start een FB pagina's met mooi briefpapier om te downloaden zodat je prachtige brieven kunt sturen naar bekenden en onbekenden en die zo een hart onder de riem kunt steken. Er ontstaan platforms om restaurants te helpen hun maaltijden als take out of via thuislevering aan de man te krijgen. Zelfs grote bedrijven doen mee. De parfum fabriek van Dior maakt nu desinfecterende handgel, en veel stokerijen stoken geen gin of jenever meer, maar ontsmettingsalcohol. En er wordt gezonden. En muziek gemaakt. En geapplaudisseerd.

En dan kom ik weer terug bij die dienst- en zorgverleners. Zij staan aan de frontlinie, zelfs slecht bewapend in sommige gevallen, zoals toen de kans groot was dat er een tekort zou komen aan hun broodnodige mondmaskers (een lelijk verhaal, dat bespaar ik jullie. Het heeft te maken met een domme fout van een minister, woekeraars die dachten dat hun bedje gespreid was, … Snel vergeten die ellende). Het probleem is nog steeds niet opgelost maar over het hele land zijn mensen nu als gekken thuis mondmaskertjes in elkaar aan het zetten, ontroerend mooi.

En wanneer die paar bedrijven die nog operationeel zijn sluiten, hangt om 20h de plaatselijke bevolking uit zijn raam, en applaudisseert. Voor dienst- en zorgverleners.
Morgen, 20 maart, om 8h45 draaien verschillende Europese radiozenders een dijk van een nummer. You'll never walk alone. Want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.

En diezelfde dag om 12h hangen we een witte handdoek, of wit laken door het raam. Als symbool, en als teken van onze dankbaarheid. We volgen de aanbevelingen, en we houden fysiek afstand van elkaar. Maar iedere warme oproep, elk mooi initiatief, elk liedje en wit laken aan een raam maakt die afstand weer een beetje kleiner.


woensdag 18 maart 2020

Ik wou dat ik mijn kat was - Coronamijmeringen

Ik wou dat ik mijn kat was. Languit genietend in de zon. Nog triomfantelijk gloriërend over de eerste muis die ze ooit ving, eergisteren, en die ik tevergeefs heb proberen redden.

Ik wou dat ik mijn kat was. Nu luid spinnend op mijn rechterarm. Waardoor ik deze tekst met één linkervinger heel langzaam aan het typen ben maar dat niet erg vind want ik heb tijd.

Ik wou dat ik mijn kat was. In juli 2018 gered uit de quarantaine van een dierenasiel in Antwerpen waar ze drie maanden heeft gezeten, niet wetend wat de toekomst zou brengen, in plaats van nu in een 'Lockdown-light' te gaan, die misschien wel even lang gaat duren.

Ik wou dat ik mijn kat was. Die zich niet druk maakt over de voorraad WC papier in de supermarkten, of de voorraad pasta en gepelde tomaten en trouwens ook geen flauw benul heeft waar die constante stroom kattengrit en droge brokken vandaan komen.

Ik wou dat ik mijn kat was. Die haar nagels in goede conditie houdt door het krabben aan haar daarvoor voorziene krabmeubels her en der verspreid in huis, en uiteraard ook aan onze mooie zetel in de living, chaise longue in de slaapkamer en onze trapmatten die ondertussen recht uit het rijmpje 'de kat krabt de krollen van de trap' lijken te komen, en niet net als ik afhankelijk is van fancy nagelstudio's die nu gesloten zijn.

Ik wou dat ik mijn kat was. Met geen enkele zorg aan mijn hoofd. Niet piekerend over daklozen, asielzoekers, economische recessie, openstaande rekeningen, het sluiten van mijn eigen zaak, en het daaruit voortvloeiend mislopen van inkomsten.

Ik wou dat ik mijn kat was. Levend in de veilige cocon van mijn afgebakend territorium, afgesloten van de ellende van alle wereld en geen toegang tot internet. Dan zou ik niet bezorgd zijn over ouderen en zieken. Niet ongerust zijn over kwetsbare dierbaren, of over vrienden die het moeilijk hebben. Niet denkend aan de vele slachtoffers in Italië, China, en ondertussen de rest van de wereld. Totaal niet inzitten met het oververmoeid ziekenhuispersoneel, dat we beter moeten beschermen, koesteren en eren, want zonder hen hangt ons leven echt aan een zijden draadje.

Ik wou dat ik mijn kat was. Nog nooit op reis geweest naar een exotische vakantiebestemming. Niet wetend hoe mooi een strand kan zijn, een besneeuwde berg, de stoom boven een waterval, of een dolfijn in open zee. Nog nooit een zonsondergang gezien van op een bootje, met zicht op een Egyptische tempel. Of op een kameel door de woestijn gereden. Geen besef hebben van de heerlijke geuren in een soek of van het melodieus geroezemoes op een verscholen pleintje achter een Palazzo met sfeervolle terrasjes vol levenslustige Italianen en dus niet weten wat ze mist.

Ik wou dat ik mijn kat was, de onbetwistbare meesteres van Social Distancing. Kwam iemand te dicht bij mij in de buurt, ik zou een hoge rug opzetten, mijn oren plat leggen en met opstaande haren luid beginnen sissen en grommen. Maar als het iemand was die ik graag zag, zou ik die spinnend kopjes geven, tegen hem of haar aanschurken en terwijl een vochtig spoor van feromonen op diens handen, gezicht, schouders rug en ellebogen achterlaten want, ha, ik ben toch immuun.

Ik wou dat ik mijn kat was. Die enkel aan zichzelf denkt, en aan haar volgende maaltijd, en niet aan mijn vader die alleen op een flat in Deurne zit, en die nog veel meer dan ik hunkert naar sociale contacten, kaartavondjes op cafés, terrasjes, eindeloze gesprekken voeren die nergens en overal over gaan met bekenden, met gelijkgestemden, vaak - en vooral ook - met onbekenden en regelmatig met dwarsliggers.

Ik wou dat ik mijn kat was. En 18 uur van de 24 kon verkeren in sleepmode in een droomwereld waar kleurrijke vogeltjes rondfladderen in een Technicolor Disney film in plaats van amper 6 uur per nacht, en niet eens ononderbroken, rusteloos te woelen terwijl verschillende onheilscenario's geprojecteerd worden op de binnenkant van mijn oogleden.

Ik wou dat ik mijn kat was. Dan had ik 9 levens. Misschien zou ik dit leven aan me laten voorbijgaan, en terugkomen in een ander.







vrijdag 20 september 2019

Waarom ik wel een sms stuurde voor baby Pia.

Een knap staaltje David tegen Goliath.

Baby Pia, een meisje van een maand of 8, heeft spinale musculaire atrofie, een ongeneeslijke spierziekte waardoor ze zonder behandeling maximum twee jaar oud zal worden. De aandoening is te stabiliseren, maar het medicijn dat ze nodig heeft, kost bijna 2 miljoen euro. Voor een éénmalige behandeling.
Ja, u leest het correct. Geef het kind één spuitje, en de kans is heel groot dat ze geneest. Het medicijn wordt echter niet terugbetaald, en Pia's ouders kunnen zoveel niet ophoesten.

Ze lanceerden een crowdfunding, en langzaam maar zeker kwamen er centjes binnen. Dat ze er aan dit tempo niet zouden geraken, werd snel duidelijk, en met behulp van een paar vrienden lanceerden ze een sms actie, met ongekend succes tot gevolg.


Twee dagen later waren er 970.000 smsjes gestuurd, en was de doelstelling bereikt. Heel Vlaanderen, en ook in Wallonie hadden mensen het maar over één zaak, #teamPia.
Zelfs de Telecomproviders lieten hun commissie vallen waardoor de 2€ per sms rechtstreeks naar Pia zou gaan, een mooi gebaar. De Facebook pagina van TeamPia had in no time bijna 40.000 volgers. En snel kwam het verlossende nieuws, baby Pia kreeg haar behandeling!


Ik heb zelf geen kinderen, maar kon me de onmacht van die ouders echt wel voorstellen. Ze voelden zich in de steek gelaten door het systeem, door de maatschappij, door de overheid, en door de pharmaceutische bedrijven. En ik zie het mezelf misschien ook zeggen, na de zoveelste slapeloze nacht,
"Godverdomme, als we dat medicijn niet krijgen, dan gaan ze eens wat meemaken".
En inderdaad. We hebben wat mogen meemaken.
De inzameling voor Pia werd wereldnieuws.


Met interesse las ik het opiniestuk in De Standaard, 'Waarom ik géén sms stuurde voor baby Pia' geschreven door Isabelle Vanhoutte. Een vrouw, misschien zelfs een moeder.

Ze had zeker een goed argument, en ik heb ook wat uit het artikel geleerd. Zoals het feit dat er tot in de jaren 80 in de Verenigde Staten een wet bestond die bepaalde dat kennis die was gefinancierd met publiek geld, niet gepatenteerd mocht worden. Waar de staat voor heeft betaald, behoort toe aan het publiek. Maar die wet verdween.

Schande.
Want door die wet te schrappen, geef je elke pharmareus de zegen om voor zijn medicijnen te vragen wat hij wilt, en in het geval van deze 1,9 miljoen euro die in Belgie is opgehaald via de sms actie voor Pia, gaan die naar Novartis, het bedrijf dat het dure medicijn, Zolgensma, op de markt brengt.

De laatste dagen zijn er veel artikels verschenen over Baby Pia, Novartis, Zolgensma, ... Gooi ze maar eens door je browser, je gelooft je ogen niet.
Novartis can charge whatever it wants for this therapy, and justifies the high price based on the emotional appeal of treating children with a terrible disease and a carefully nurtured narrative that new treatments are very expensive to develop.
Het is een heel interessant artikel over de prijssetting van Zolgensma, en wat ze er in Frankrijk proberen tegen te doen.

En dat is precies de reden, beste Isabelle Vanhoutte, waarom ik wel een smsje heb gestuurd naar 4666 met de vermelding 'Pia'.

Want u heeft gelijk, het geld van mijn sms’je komt wellicht terecht in de binnenzak van één van de aandeelhouders van Novartis. En dat lijkt inderdaad verdomd veel op het sponsoren van een systeem waarin medicijnprijzen afgestemd worden op, zoals u ze noemt ‘wat de zot ervoor wil betalen’.
Daar wil ik toch een lichte nuance aanbrengen. Wat als Pia uw dochter was geweest? U had zonder twijfel het uiterste van uzelf gegeven om uw dochter aan het juiste medicijn te helpen. En wanneer dat niet gelukt was geweest, had dat een erg bittere pil geweest om te slikken. Ik vraag me af of u zich dan ook zorgen zou hebben gemaakt over de binnenzakken van de aandeelhouders.

Of straffer misschien, wat als Pia de dochter was geweest van Vasant Narasimhan, huidig CEO van Novartis? Mijnheer Vasant had die injectie wellicht een paar weken geleden zonder blikken of blozen aan zijn dochter later geven en we zouden het zelfs nooit hebben geweten.
Maar zelfs al verdwijnt mijn 2€ in de binnenzak van één of andere aandeelhouder, of CEO, hij gaat toch met een omweggetje langs Pia, en redt wellicht haar leven.

Ik besef maar al te goed dat er hier een zeer gevaarlijk precedent is gecreëerd. Honderden, duizenden, tienduizenden mensen, baby's, kinderen, ouderen, jongeren, ... over heel de wereld wachten op medicijnen waaraan pharmareuzen, als was het een avondje poker, bedragen toekennen die enkel de happy few maar kunnen ophoesten.
Dus in dat opzicht ben ik het met u eens, dit systeem is rot, en de farma-industrie is ziek. Die is - om het met uw eigen woorden te zeggen - niet te genezen met 1,9 miljoen euro. Maar baby Pia wel.

En dus door deze ene ongekende, baanbrekende en revolutionare actie waar bijna een miljoen Belgen aan hebben deelgenomen, ligt die vieze, rotte plek van de hele pharmawereld onder de loep.

Ik ben er zeker van dat er nu een kentering komt. De schenking van 1,9 miljoen euro aan Baby Pia is geen oplossing. Maar het is wel een kanjer van een signaal, een signaal dat niet te negeren is.
Van uw collega Jan Rosier verscheen vandaag in de Standaard een andere opinie.

De reus is geraakt en hij wankelt. Het is dankzij ons, nu aan de overheden om hem te doen buigen.





Lees beide volledige opiniestukken hier (Sorry Standaard, even jullie betaalmuur bij deze omzeild, dit is te belangrijk om niet te delen ...):

Isabelle Vanhoutte weigert een pervers systeem te sponsoren. Ook de farma-industrie is ziek, en er zal heel wat nodig zijn om ze te genezen.

Meer dan 900.000 sms’en werden de afgelopen dagen verstuurd om de familie van baby Pia te steunen om het peperdure medicijn Zolgensma te kunnen betalen. Het doel: 1,9 miljoen euro verzamelen als vergoeding voor het spuitje. Die som is bestemd voor het bedrijf dat Zolgensma op de markt brengt: de Zwitserse farmareus Novartis. Missie geslaagd.
Maar ik deed niet mee. Natuurlijk wil ik graag dat Pia en andere kinderen met de spierziekte SMA beter worden. Het is geweldig dat die medicatie bestaat. Maar ik krijg het niet over mijn hart om een systeem te sponsoren waarin medicijnprijzen afgestemd worden op ‘wat de zot ervoor wil betalen’. Het geld van mijn sms’je zou in de binnenzak van Novartis’ aandeelhouders terechtkomen. Dat is niet juist. Volgens beursduivel.be steeg de omzet van Novartis in 2018 met zes procent naar 51,9 miljard dollar, goed voor een nettowinst van 12,6 miljard dollar. Novartis maakt woekerwinsten. Er hapert iets aan het systeem.
Tot in de jaren 80 bestond er een wet in de Verenigde Staten die bepaalde dat de kennis die was gefinancierd met publiek geld, niet gepatenteerd mocht worden. Waar de staat voor heeft betaald, behoort toe aan het publiek. Maar die wet verdween.
Van 40 naar 274,70 dollar
Wie deed het onderzoek naar Zolgensma? Dat is een samenwerking. Het pionierende onderzoek werd gedaan door dokter Martine Barkats van l’Institut de Myologie in Frankrijk. Dat onderzoek werd mee gesponsord door AFM-Téléthon, een ouder- en patiëntenvereniging die strijdt tegen genetische, zeldzame ziekten met zware invaliditeit tot gevolg, en SMA Europe, een non-profit koepelorganisatie die bestaat uit 20 SMA-patiënten- en onderzoeksorganisaties uit negentien landen in heel Europa. Avexis, een biotechbedrijf dat in 2018 werd overgenomen door Novartis, ontwikkelde het medicijn verder en deed klinische tests. De Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA keurde het geneesmiddel op 24 mei 2019 goed, het goedkeuringsproces bij de Europese tegenhanger EMA is nog bezig.
De samenleving betaalt mee aan die ontwikkeling, en toch zijn we geen eigenaar van de resultaten: de academische wereld – en dus de staat – staat in voor de opleiding en het loon van de wetenschappers die onderzoek voeren. Wanneer beloftevolle moleculen verder worden ontwikkeld, vaak in universitaire spin-offs, worden die op hun beurt opgekocht door grotere farmabedrijven en verdwijnt het medicijn van de publieke sector naar de markt. Vanaf dan betalen patiënten en de staat de marktprijs. En die kan pieken.
Een voorbeeld: het patent voor menselijke insuline werd in 1921 naar verluidt voor een symbolische dollar verkocht aan de Universiteit van Toronto. In Amerika steeg de prijs van een flesje insuline van 10 ml van Eli Lilly tussen 2002 en 2017 van ongeveer 40 dollar tot 274,70 dollar. De reden? Prijszetting bij de producent. Bijna een eeuw na de verkoop van het patent kunnen miljoenen patiënten zich het levensreddende medicijn nog amper veroorloven. Terwijl er de laatste twintig jaar géén baanbrekende innovaties plaatsvonden bij Eli Lilly, die die prijsstijging zouden rechtvaardigen.
Groot risico
Hoe wordt de kostprijs dan bepaald? Hoewel er aanzienlijke onderzoeksbudgetten nodig zijn om een medicijn op de markt te brengen, is de uiteindelijke prijszetting een zaak tussen het bedrijf en zijn aandeelhouders. Die aandeelhouders willen graag hoge winsten in ruil voor risicokapitaal. Want risicovol is de ontwikkeling van een medicijn zeker: wanneer een farmaceutisch bedrijf een nieuw medicijn ontwikkelt, kost dat handenvol geld. Op 20.000 stofjes die worden onderzocht, komen er 20 medicijnen op de markt. Na de eerste onderzoeken in het labo, waar werkzame moleculen gedetecteerd worden, volgen dierproeven en klinische tests. Dat is een lang en complex proces dat erg veel geld kost – naar schatting tussen de tientallen en honderden miljoenen euro’s per nieuw geneesmiddel. En dat zonder garantie op succes.
Heel wat medicijnen sneuvelen tijdens het goedkeuringsproces. Afhankelijk van in welk stadium van ontwikkeling ze waren, sneuvelen de gigantische onderzoeksbudgetten met hen mee. Nieuwe geneesmiddelen zijn verbonden aan torenhoge kosten. Als die kosten niet door de staat werden gemaakt, worden ze gedekt door risicokapitaal. En in ruil voor dat risicokapitaal, vragen aandeelhouders hoge winsten. Nog eens: vorig jaar streek Novartis die nettowinst op van 12,6 miljard dollar. Het systeem is pervers, en daarom kan ik het niet steunen.
Crowdfunding
Is er een alternatief? Er bestaan opties. Onder anderen de Amerikaanse activist James Packard Love en juriste Ellen ’t Hoen, directeur van de VN-organisatie Medicines Patent Pool, praten over ‘de-linkage’,de medicijnprijzen ontkoppelen van de kosten om ze te maken. Dan wordt de totale productie van medicijnen generiek en ondersteunen speciale fondsen onderzoek en ontwikkeling.
Opensourceontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen is een aanvullende piste: bij open source kunnen meerdere mensen op hetzelfde moment werken aan een project en komt de nieuwe kennis in het publieke domein terecht. Open Source Malaria is zo’n organisatie die met de hulp van wereldwijde bijdragen timmert aan een nieuw, betaalbaar malariamedicijn.
De financiering van de dure klinische onderzoeken is een moeilijke hindernis, maar daar zijn ook mogelijkheden: crowdfunding, eventueel via patiëntenverenigingen, of de overheid, of verschillende overheden samen.
Van bovenstaande opties is er geen een in staat een alternatief te bieden voor traditionele farmabedrijven, tenzij bij enkele medicijnen tegen tropische ziekten. Baby Pia is ziek, maar de farma-industrie ook. En die laatste genezen zal niet lukken met 1,9 miljoen euro. Wel met een hoge dosis internationale politieke moed.
Isabelle Vanhoutte



Patiënt in nood? Dan gaat het geweten achter slot en grendel.
De onwrikbare houding van Novartis maakt Jan Rosier kwaad. De farmareus laat baby Pia in de steek, en dat valt met geen enkel argument goed te praten.
Drie jaar geleden schreef Jeffrey Pfeffer, hoogleraar management aan de Stanford Business School, een artikel in het Journal of Management Studies, met de titel ‘Why the assholes are winning: money trumps all’. De titel van zijn artikel steekt schril af bij de goedmoedigheid van de man. Maar deze keer was hij boos. Hij had genoeg van de nietsontziende geldzucht en de nonsensicale argumenten die gebruikt worden om goed te praten wat niet kan worden goedgepraat. Hij was razend op managers die alleen nog kunnen focussen op kosten, winsten en op economisch succes. Hij had genoeg van het discours dat overloopt van het jargon en economische concepten.
Zijn boosheid deed me denken aan wat deze week is gebeurd. Baby Pia is het zoveelste zieke kind dat we leren kennen door de prijzenpolitiek van de farmaceutische industrie (DS 18 september). Die industrie heeft zich de voorbije jaren een buitengewoon negatief imago aangemeten. Daar is ze zelf verantwoordelijk voor. Ze maakt zich sterk dat ze haar sociale verplichtingen nakomt, omdat ze producten ontwikkelt die een medische nood vervullen. Maar die producten komen niet tegemoet aan die nood als ze onbetaalbaar worden, en zeker niet als patiënten zoals Pia in de steek gelaten worden.
De industrie heeft nog altijd niet door dat ze gevangen zit in een economisch model waaruit alle morele overwegingen zijn geperst. Als het management van farmaceutische ondernemingen niet in staat is of bereid is om in te zien dat het niet alleen economische of sociale, maar ook morele verplichtingen draagt, dan heeft het geen recht om in deze sector te opereren.
Moreel verval
Wie een gezin aanpakt zoals Novartis dat doet, moet voor altijd zwijgen over maatschappelijk verantwoord ondernemen
Met hun houding belichamen het management van Novartis en enkele andere grote (en kleine) farmaceutische bedrijven een duizelingwekkende huichelarij. Het publiek voelt dat perfect aan. Hun vulgaire, want ongemeende, discours over ‘onze pa­tiënten’ en ‘onze research’ staat in schril contrast met de bikkelharde houding tegenover ‘hun’ patiënten die in problemen raken, zoals Pia. Zodra ‘zijn’ patiënten geholpen moeten worden, zet het topmanagement de hakken in het zand. Dan sluit het de rangen, de ogen, de oren en zet het zijn geweten achter slot en grendel. Dan worden tientallen bestuurskundige, legale en economische argumenten geopperd om Pia toch maar niet het geneesmiddel te moeten geven, terwijl het enige juiste, morele, argument niet op tafel komt.
Het is de industrie nog altijd niet gedaagd dat het risico dat ze draagt niet wetenschappelijk of economisch is. Het is een moreel risico. Het is het risico om niet te kunnen voldoen aan die ene unieke morele wet: doe de anderen niet aan wat je jezelf nooit zou aandoen. Want het is gemakkelijk om Pia het geneesmiddel te weigeren, want ze is ver weg. Maar mocht de dochter van de ceo van Novartis de therapie nodig hebben, dan had ze die gekregen nog voor de goedkeuring was gegeven door eender welke autoriteit.
Niemand schijnt te beseffen dat moreel verval een kenmerk is van een ontspoorde bedrijfscultuur, waarin alles en iedereen onderworpen wordt aan een economische doctrine met slechts twee kenmerken: winst en aandeelhouderswaarde.
Immorele handelingen
De farmareus ontzegt een zwaar ziek kind een behandeling. Wie de samenleving en een gezin op die manier aanpakt, moet voor altijd zwijgen over maatschappelijk verantwoord ondernemen. De topmanagers van Novartis en die van enkele andere farmaceutische ondernemingen moeten dringend een diepgaande moral cleansing ondergaan.
Hun denken en handelen zijn zo geperverteerd geraakt door winstcijfers, aandeelhouderswaarde, procedures en processen dat ze niet langer weten hoe ze morele overwegingen moeten maken. Integendeel, ze zijn ervan overtuigd geraakt dat wie denkt in economische termen ook ethisch handelt. Sommige managers hebben er een handje van weg om voortdurend moreel te rationaliseren en immorele handelingen tot een schijnbaar minder immorele handeling om te toveren.
Emile Durkheim was terecht bezorgd dat streven naar rijkdom, wat mogelijk werd door de industriële ontwikkeling, belangrijke negatieve sociale gevolgen zou hebben. Hij opperde dat het immorele karakter van economisch gedrag en denken een publiek gevaar kan worden. Daarmee voorspelde hij wat we nu zien. Een kind dat wil genezen mag niet genezen omdat corporate business het niet toelaat. Je houdt het niet voor mogelijk dat zoiets bestaat in een deel van de wereld dat zichzelf beschaafd acht. Glaucon opperde in het eerste boek van Plato’s De ideale staat: ‘Het summum van immoraliteit is om bij al je misdaden de schijn te wekken een fatsoenlijk mens te zijn.’
Jan Rosier

vrijdag 9 augustus 2019

Wijn uit een gat is geen fiasco.

Buchetta. Letterlijk betekent het 'gaatje'.
Meestal is een gat een opening waarin je iets kunt laten vallen. Niet in dit gat. Hier komt zelfs wat uit, als je geluk hebt ...

Ondertussen zijn mijn man en ik al meerdere keren in Firenze geweest. Het is en blijft één van onze lievelingssteden in Italië. Deze keer zou het ons vijfde bezoek zijn, en we bleven er een hele week.
Zoals steeds loop ik met mn Canon Powershot als ware hij vastgelijmd aan mijn hand door de straten van deze stad.

De grote monumenten laat ik na al die keren aan me voorbijgaan, mijn oog zoekt vooral kleine eigenaardigheden, al dan niet esthetisch, liefst grappig, zoals de vele verkeersborden van Clet.


Ondertussen heb ik meerdere mapjes 'Firenze' met foto's op mijn computer staan, vol met fragmenten van deze stad om later nog eens rustig te kunnen bekijken. Het ene beeld roept een geur op, het andere een geluid, een smaak, een herinnering.

Ik kan er dus niet bij dat ik op geen één van die vorige keren, geen enkele keer, never, nooit, jamais, not once, die kleine stenen uitsparingen heb opgemerkt in verschillende gebouwen, meestal op ooghoogte, en in de vorm van een deur.


Het was nota bene een Florentijnse stadsgids waarmee we op stap gingen (noem het beroepsmisvorming, of liefde voor mijn job) die onze aandacht erop vestigde. De wandeling was wat ze bij ons een 'kroegentocht' zouden noemen. Hier was het een 'Aperitivo tour', klinkt een stuk beter he, moet ik ook eens over nadenken ..., en Sarah zou ons meenemen naar plaatsen die we anders niet zouden gevonden hebben.

De eerste was er al boenk op. Palazzo Antinori, op de sjieke Via de' Tornabuoni, zeg maar de Rodeo Drive van Italie.

De familie Antinori is één van de grootste wijnbouwers in Italie, en dat al gedurende 26 generaties (sinds 1385). Ze hebben verschillende palazzi in de stad (op het terras van onze Air BnB keken we op de binnentuin van hun gigantisch palazzo in Oltrarno (er was helaas nooit iemand te zien, zelfs geen knappe Italiaanse poolboy of tuinman) en midden in het centrum had je dan hun Palazzo Antinori. Aan de voordeur fluisterde Sarah met het grootste ontzag:
"If you're lucky, you can sometimes see them sitting here for breakfast."

We waren duidelijk not lucky vandaag, geen Antinori te zien, maar de binnenplaats was wel indrukwekkend!


Ik hoorde in gedachten het gejoel en de vreugdekreten van de Florentijnen wanneer een wijnkar zoals deze volgeladen met wel 2000 (tweeduizend!!) flessen wijn de stad binnen kwam gereden.
De typische Chianti fles - rond, want de gemakkelijkst mogelijke blaasvorm; in een rieten mandje, waardoor de fles wel rechtop gezet kon worden, en beschermd was tegen het breken - heet een 'fiasco' naar het latijnse woord flasca (fles) of flasco (container).

Wat deze flessen te maken hebben met fiasco's zoals wij ze kennen, maar hopelijk niet al te vaak meemaken, is niet duidelijk.

Velen schrijven het toe aan Domenico Biancolelli, een 17e eeuws Italiaans artiest die zijn publiek vermaakte als Harlekijn met een collectie alledaagse voorwerpen. Toen zijn act een avond mislukte, gaf hij de wijnfles de schuld, en gooide die in stukken op de grond.
Vanaf toen werd een bijzonder slecht gesmaakte theatervoorstelling aangeduid als een 'fiasco', komende van 'far fiasco' letterlijk: 'maak een fles', of à la Française: 'faire bouteille'.

Bon, ik dwaal af, terug naar Antinori.
Onze gids nam ons mee naar een zijstraatje langs het Pallazzo, en wees een houten miniatuurdeurtje aan, in een prachtig stenen kader.


'This is a winewindow' zei ze, 'Un Buchetta del vino!'

Ze had mijn interesse.
Rond 1500 wilden de wijnhandelaars niet enkel aan groothandels verkopen, maar ook aan particulieren. In de stad heersten echter strenge wetten met betrekking tot openingsuren, en de deuren van de zaak moesten buiten deze openingsuren onherroepelijk dicht.
Slimme handelaars hadden daar echter een briljante oplossing voor en ze lieten een klein deurtje maken naast hun grote poort, of zelfs in de zijkant van hun gebouw. De 'Buchette del vino' waren geboren.

Hoe werkte het? Een passant met dorst klopte aan op het deurtje. Als het deurtje openging, gooide hij een paar lire naar binnen, en kreeg in ruil een glas wijn.
Geweldig toch?

Vanaf dat moment, overal waar ik keek, zag ik van die buchette. De meesten waren sterk verwaarloosd, anderen waren op een esthetische manier verwerkt tot brievenbus, deurbel, ... en ondertussen is zelfs al een echte Associazione Culturale die de 'buchette' opspoort, probeert op te knappen, en ze voorziet van een officieel koperen plaatje.
Italiaans erfgoed in ere hersteld.


Nu waren niet alle wijnhandelaars uit op winstbejag, ook mensen die het minder breed hadden, werden niet vergeten. De meeste buchette zijn geinstalleerd op ooghoogte, maar soms zie je er al eens eentje onderaan een gebouw. In deze lage 'buchette' werd regelmatig een glas wijn met een stuk brood klaargelegd voor de armen. Mooi he?


Nu wil het toeval, als je in toeval gelooft, dat net die week dat wij er waren, er geschiedenis werd geschreven. 'Buchette del vino' geschiedenis.

Babae Bar, in de Via Santo Spirito in de wijk Oltrarno (de wijk aan de overkant van de rivier Arno, de toffe wijk by the way) had naast hun entree zo'n prachtig historisch 'buchetta del vino' en vanaf 9 juli 2019 namen ze het terug in gebruik!! Elke (week)dag van 19h tot 20h kun je via het 'buchette' van Babae een glas wijn krijgen.

Je geeft 3€, en je krijgt een glaasje rode wijn, met een bruschetta. Binnenin zit iemand met een serieuze voorraad wijn, glazen, bruschette, en wisselgeld ...


Het inititatief werd enthousiast onthaald door de Florentijnen, de Associazione Culturale, door mij, en door de pers.


De rest van de vakantie spendeerde ik aan het verder opsporen van 'buchette del vino', met veel succes, doch helaas was er maar eentje waar je wijn uit kreeg ...


We sloten deze heerlijke week af met een culinair hoogtepunt in een restaurant dat heette, je raadt het nooit ... La Buchetta.


Ga zelf ook eens op zoek, en doe ze de groeten daar bij Babae!